Wat is darmkanker?
Darmkanker (colorectaal carcinoom) is de derde meest voorkomende kanker wereldwijd en de tweede in Nederland. Jaarlijks worden circa 13.000 nieuwe gevallen gediagnosticeerd. Door het bevolkingsonderzoek met de ontlastingstest (iFOBT) worden steeds meer tumoren in een vroeg stadium ontdekt, wat de overleving verbetert. De vijfjaarsoverleving bedraagt gemiddeld 65%, variërend van >90% bij stadium I tot <15% bij stadium IV.
Kernbegrippen
- Colorectaal carcinoom
- Kwaadaardige tumor uitgaande van het slijmvlies van het colon of rectum, ontstaat meestal uit adenomateuze poliepen.
- Adenoom-carcinoomsequentie
- Het proces waarbij normale darmcellen via adenomateuze poliepen transformeren tot carcinoom over een periode van 10-15 jaar.
- Microsatellietinstabiliteit (MSI)
- Genetische instabiliteit door deficiënte mismatch-repair, aanwezig bij ~15% van CRC, beïnvloedt prognose en behandelstrategie.
Epidemiologie en pathogenese
Epidemiologie
In Nederland is darmkanker de tweede meest voorkomende kanker bij zowel mannen als vrouwen. De incidentie stijgt met de leeftijd, met een piek na 70 jaar. Het bevolkingsonderzoek (iFOBT, 55-75 jaar) heeft geleid tot een toename van vroegstadium diagnoses en een daling van stadium IV-presentaties.
Pathogenese
De meeste colorectale carcinomen ontstaan via de adenoom-carcinoomsequentie (chromosomale instabiliteitsroute, ~70%). Een minderheid ontstaat via de serrated pathway (~20-30%) of microsatellietinstabiliteitsroute (~15%). MSI-H/dMMR-tumoren hebben een betere prognose bij gelokaliseerde ziekte en zijn gevoelig voor immunotherapie bij gemetastaseerde ziekte.